Co to jest blizna?
Blizna to nowa, nieuporządkowana tkanka łączna, która posiada odmienną charakterystykę mechaniczną i receptoryczną od zdrowej skóry. To nie jest jedynie zmiana estetyczna. Blizny powstają w wyniku uszkodzeń mechanicznych, oparzeń, zabiegów chirurgicznych oraz długotrwałych chorób skóry. Rezultatem gojenia się rany jest dojrzała, dobrze zagojona blizna. Prawidłowe gojenie się rany skutkuje prawidłową, płaską, jasną i elastyczną blizną.
Niewłaściwy proces przebudowy (czyli remodelingu) może prowadzić do powstania patologicznych zrostów i dysfunkcji w odległych rejonach narządu ruchu. Nieprawidłowe tworzenie się blizn objawia się niską wytrzymałością na rozciąganie, zmianami pigmentacyjnymi, zwiększonym napięciem tkanki i zaburzeniami czucia. Często takim bliznom towarzyszy ból, swędzenie i przykurcze.
Mechanizm powstawania zrostów
W procesie gojenia dochodzi do proliferacji fibroblastów i produkcji kolagenu. W przypadku braku odpowiedniego bodźca mechanicznego, włókna kolagenowe układają się w sposób chaotyczny. Prowadzi to do powstania tzw. cross-links (wiązań krzyżowych), które sklejają skórę, powięź powierzchowną i mięśnie. Wynikiem jest utrata ślizgu tkankowego – zjawiska niezbędnego do prawidłowej biomechaniki ruchu.
Zrost to patologiczne połączenie tkanek, które w normalnych warunkach powinny być od siebie oddzielone i swobodnie względem siebie przesuwalne.
Fazy gojenia rany i powstawania blizny.
Faza | Czas trwania | Kluczowe procesy | Co to oznacza dla blizny/gojenia? |
1. Hemostaza (Zatrzymanie krwawienia) | Sekundy do minut | Skurcz naczyń, agregacja płytek, utworzenie skrzepu fibrynowego. | Natychmiastowe zamknięcie ubytku, zatrzymanie krwawienia. |
2. Zapalna (Oczyszczanie) | Ok. 1-6 dni | Napływ leukocytów i makrofagów, usuwanie martwych tkanek i patogenów, początek angiogenezy. | Rana jest zaczerwieniona, obrzęknięta, tkanki są przygotowywane do budowy. |
3. Proliferacyjna (Budowa/Naprawa) | Ok. 4 dni do 3 tyg. | Intensywna produkcja kolagenu (głównie typu III) przez fibroblasty, powstawanie nowych naczyń (ziarninowanie), epitelizacja. | Ubytek jest wypełniany nową tkanką; blizna jest różowa/czerwona, uniesiona. |
4. Remodeling (Przebudowa) | Ok. 3 tyg. do 2 lat | Kolagen typu III jest zastępowany kolagenem typu I, włókna kolagenowe układają się w uporządkowane struktury, redukcja naczyń krwionośnych. | Blizna blednie, staje się bardziej płaska i miękka. To kluczowy moment dla terapii manualnej! |
Dlaczego fizjoterapia blizny jest konieczna?
-> Umów się na konsultację z fizjoterapeutą
1. Zjawisko mechanotransdukcji
Fibroblasty reagują na bodźce mechaniczne. Odpowiednio dobrany ucisk i rozciąganie podczas terapii manualnej przesyła sygnał do komórek, stymulując je do produkcji kolagenu typu I (bardziej wytrzymałego) zamiast typu III oraz do bardziej uporządkowanego układania włókien.
2. Aktywne blizny a bóle rzutowane
Zgodnie z koncepcją Karela Lewita, tzw. blizna aktywna stanowi ognisko zaburzeń aferentnych (czuciowych). Poprzez ciągłe drażnienie układu nerwowego może ona generować objawy rzekomokorzeniowe, bóle kręgosłupa czy zaburzenia czucia głębokiego (propriocepcji). Terapia manualna pozwala na wyciszenie tych sygnałów.
3. Wpływ na układ limfatyczny i krążenie
Zrosty w obrębie blizny działają jak bariera mechaniczna dla naczyń włosowatych i limfatycznych. Prowadzi to do lokalnych obrzęków i niedotlenienia tkanek. Mobilizacja przywraca mikrokrążenie, co jest niezbędne dla pełnej regeneracji neurologicznej w obszarze cięcia.
Metody pracy stosowane w fizjoterapii
Współczesna fizjoterapia kliniczna wykorzystuje szereg narzędzi popartych badaniami:
- Manualna mobilizacja tkanek miękkich (STM): techniki przesunięć poprzecznych i podłużnych.
- Manipulacja Powięzi (według Stecco): praca na tkance powięziowej, aby przywrócić ślizg powięziowy.
- Suche igłowanie (Dry Needling): stymulacja przebudowy tkanki poprzez mikrourazy mechaniczne.
- Terapia narzędziowa (IASTM): wykorzystanie specjalistycznych przyrządów do precyzyjnego uwalniania zrostów.
Kiedy pacjent powinien zgłosić się do fizjoterapeuty?
Proces remodelingu blizny trwa od kilku miesięcy do nawet dwóch lat. Najlepsze efekty terapeutyczne uzyskuje się, rozpoczynając pracę zaraz po całkowitym wygojeniu rany. Warto jednak zaznaczyć, że terapia blizn „starych” (wieloletnich) również jest skuteczna i pozwala na uwolnienie napięć zgromadzonych w systemie powięziowym.
Jeśli czujesz, że potrzebujesz pomocy ze swoją blizną umów się na wizytę przez Booksy
(1) Lewit, K.; Olsanska, S. Clinical Importance of Active Scars: Abnormal Scars as a Cause of Myofascial Pain. Journal of Manipulative and Physiological Therapeutics 2004, 27 (6), 399–402. https://doi.org/10.1016/j.jmpt.2004.05.004.
(2) Wasserman, J. B.; Copeland, M.; Upp, M.; Abraham, K. Effect of Soft Tissue Mobilization Techniques on Adhesion-Related Pain and Function in the Abdomen: A Systematic Review. Journal of Bodywork and Movement Therapies 2019, 23 (2), 262–269. https://doi.org/10.1016/j.jbmt.2018.06.004.
(3) Lubczyńska, A.; Garncarczyk, A.; Wcisło‐Dziadecka, D. Effectiveness of Various Methods of Manual Scar Therapy. Skin Research and Technology 2023, 29 (3), e13272. https://doi.org/10.1111/srt.13272.
(4) Deflorin, C.; Hohenauer, E.; Stoop, R.; Van Daele, U.; Clijsen, R.; Taeymans, J. Physical Management of Scar Tissue: A Systematic Review and Meta-Analysis. The Journal of Alternative and Complementary Medicine 2020, 26 (10), 854–865. https://doi.org/10.1089/acm.2020.0109.
